DSB – powrót do natury

Bartek Stańczyk

DSB – Akwaryści, którzy posiadają akwarium co najmniej kilka lat, zapewne zauważyli, że również w morszczyźnie pojawiają się trendy, za którymi podążają ich początkujący koledzy. Kilka lat temu, pojawiła się moda na potężne, mocno przewymiarowane odpieniacze, na których opierała się cała filtracja w akwarium. Dzisiaj coraz częściej słyszy się, że wcale nie trzeba kupować takiej bestii, aby osiągnąć zdumiewające efekty i to przy najbardziej wymagających mieszkańcach naszych zbiorników. Uprzedzam, że nie jestem przeciwnikiem odpieniaczy, a przeciwnie uważam, że posiadają wiele zalet, jednak moje doświadczenia i sygnały od innych akwarystów sugerują, że główna moc filtracji w akwarium wcale nie musi leżeć w mocarnym odpieniaczu. Zresztą natura wcale nie potrzebuje odpieniaczy… Temat jest bardzo obszerny, ale rozłożę go na kilka części, które będą poświęcone DSB, refugium, Alge Scrubber i ceramice filtracyjnej.

DSB – czyli głębokie złoże piaskowe

DSB to wynalazek wcale nie nowy, a jego historia sięga początków współczesnej akwarystyki morskiej, przy czym na początku, wiele osób stosowała DSB nieświadomie. O co chodzi z tym złożem piaskowym? Wiele lat rozwoju akwarystyki morskiej, jak i badania w tym zakresie wykazały, że odpowiednio gruba warstwa piasku na dnie po pewnym czasie osiągnie właściwości filtracyjne. Jednak to nie filtracja mechaniczna, a biologiczna robi tutaj całą robotę. Dojrzałe DSB staje się domem dla wielu organizmów, które rozkładają osiadający na piasku detrytus oraz rozpuszczone w wodzie substancje organiczne. Dzieje się to na wielu poziomach troficznych. Większe kawałki detrytusu są najpierw rozdrabniane przez większych mieszkańców DSB np. wieloszczety, ślimaki, kiełże. Mniejsze cząstki substancji organicznej stają się pokarmem dla mniejszych organizmów np. małżoraczki, nicienie. Im drobiny detrytusu stają się drobniejsze, tym mniejsze organizmy zajmują się jego przetwarzaniem. Ostateczną robotę wykonują bakterie, które zajmują się ostateczną mineralizacją substancji organicznych i obróbką nieorganicznych związków azotu. Zapewne słyszeliście o cyklu azotowym, który polega na biochemicznej przemianie tlenków azotu (NO3, NO2…), amoniaku (NH3) i azotu cząsteczkowego (N2) . Zobaczmy na poniższym rysunku jak współczesna nauka widzi cykl azotowy.

cykl azotowy

Rysunek 1 – Współczesne spojrzenie na cykl azotowy (źródło: www.advancedaquarist.com/2011/4/chemistry)

Procesy cyklu azotowego zostały podzielone pod względem zasobności w tlen. Wyróżniamy 3 strefy: tlenową, nisko-tlenową i beztlenową. W strefie pierwszej mamy dostatek tlenu. Najczęściej są to powierzchnie mające bezpośredni kontakt z napowietrzoną wodą akwariową, czyli powierzchnia skały, pierwsza (najpłytsza) warstwa piasku, szyby, powierzchnie zanurzonych sprzętów, etc. Bakterie zamieszkujące tę strefę uczestniczą w procesie utleniania, czyli doczepiania atomu tlenu do istniejących cząsteczek związków azotu. W cyklu azotowym, proces ten nazywa się nitryfikacją – górna część rysunku. Widzimy, że dzięki nitryfikacji amoniak i jony amonowe (NH3/NH4+) przechodzą kilkustopniową nitryfikację do jonów azotanowych (NO3-). Jony te powoli przenikają do warstw z mniejszą ilością tlenu. Gdzie takie strefy się znajdują? W głębszych warstwach piasku (ale nie najgłębszych), pod samą powierzchnią skały lub ceramiki filtracyjnej np. siporax. Strefy te zamieszkują bakterie fakultatywne, które cały czas potrzebują do życia tlenu, ale ze względu na jego deficyt, muszą pobierać go z substancji wcześniej utlenionych. Ta kilkustopniowa faza cyklu azotowego polega na odrywaniu kolejnych atomów tlenu od tlenków azotu, przemieniając je ostatecznie w azot cząsteczkowy (N2) . Proces ten nazywa się denitryfikacją i jest niejako odwrotnością nitryfikacji.

Całkiem niedawno naukowcy odkryli, że jeden z procesów cyklu azotowego zachodzi również w warstwach całkowicie pozbawionych tlenu, czyli w najgłębszych obszarach piasku czy głęboko w skale- wszędzie tam, gdzie natleniona woda nie może się dostać. Badania dowodzą, że niektóre szczepy bakterii są w stanie zmagazynować w swoich komórkach azotany, które stają się źródłem tlenu dla innych procesów chemicznych (cykl siarkowy). To powoduje, że bakterie redukują azotany i azotyny bezpośrednio do amoniaku. Ten z kolei jest wykorzystywany do reakcji ANAMMOX polegającej „beztlenowym utlenianiu amoniaku” (ANaerobic AMMonium OXidation). Nie będziemy tu dalej wnikać w ten złożony proces biochemiczny. Dla nas, najważniejsze jest to, że na skutek cyklu azotowego, następuje redukcja toksycznych i niechcianych w akwarium do nieszkodliwego azotu cząsteczkowego.

Jak to się ma do naszego DSB? Mam nadzieję, że zaczynacie rozumieć. Piasek w złożu jest nie tylko powierzchnią dla bakterii, ale również zatrzymuje natleniona wodę przed dostaniem się jej do stref beztlenowych. Jako ciekawostkę dodam, że dla wielu bakterii beztlenowych tlen jest skrajnie toksyczny. Dlatego nie mogą one mieszkać w wodzie, w której znajduje się rozpuszczony tlen.

Zobaczcie rysunek, który upraszcza mocno model cyklu azotowego i przekłada go na nasze DSB.

Cykl azotowy w DSB

Rysunek 2 – Uproszczony cykl azotowy w DSB (przetłumaczone z: www.3reef.com/threads/what-to-about-dsb.144924/)

Natleniona woda dociera do płytkich warstw DSB dostarczając tlen do procesów nitryfikacyjnych. Im głębiej, tym bardziej rośnie nam deficyt tlenu, jednocześnie umożliwiając zachodzenie procesów denitryfikacji. W najgłębszych warstwach DSB zachodzą procesy redukcji (również siarczanów do siarkowodoru i siarki).

Inne zalety DSB

Dzięki zdolności oczyszczania wody złoże piaskowe potrafi doskonale buforować skoki nutrientów, które mogą się zdarzyć przy okazji np. przelania odpieniacza czy przedawkowania pokarmu. Dojrzałe DSB potrafi w ciągu kilku godzin wchłonąć zdechłą rybę bez zauważalnego skoku azotanów czy fosforanów.

Ze względu na wydajność filtracyjną DSB, nie musimy polegać tak bardzo na żywej skale, jako części filtracji biologicznej. Dzięki temu możemy zmniejszyć ilość skały w akwarium i pozwolić sobie na lekkie konstrukcje skalne lub stosować sztuczną skałę pod korale.

Akwarium bez odpieniacza

Rysunek 3 – Akwarium SPS-owe prowadzone bez odpieniacza na filtracji biologicznej opartej na DSB i refugium (dzięki uprzejmości Grzegorza Dyzmy)

Kolejną zaletą DSB jest produkcja naturalnego pokarmu dla filtratorów i korali. Dojrzałe złoże jest zamieszkiwane przez tysiące organizmów takich jak skorupiaki, nicienie, wieloszczety, gąbki, rurówki, szkarłupnie i wiele, wiele innych. Te organizmy żyją we własnym świecie, w którym się rozmnażają, wydalają czy rodzą, produkując najlepszy możliwy pokarm dla koralowców i innych filtratorów. DSB „produkuje” zooplankton, jaja, larwy, pancerzyki po wylince, wydaliny i wydzieliny, które trafiają do kolumny wody stając się jednocześnie naturalnym (w dosłownym tego słowa znaczeniu) pokarmem dla korali. Jest to funkcja, której zalet w akwarium morskim nie da się przecenić. Nawet, jeśli stosujemy tylko SSB (Shallow Sand Bed – Płytkie Złoże Piaskowe), czyli typowy żywy piasek na dnie akwarium głównego, to wystarczy poświecić latarką w nocy, aby zobaczyć mnogość życia w złożu.

Złoże piaskowe bardzo szybko przejmuje funkcje głównego napędu filtracji biologicznej na tyle silnej, że coraz częściej mówi się o odpieniaczu, jako uzupełnieniu niż o podstawie filtracji. Zobaczcie zdjęcia akwarium SPS-owego, w którym filtracja oparta jest o DSB z refugium.

Budowa DSB

Mam nadzieję, że wyobrażacie sobie już jak takie złoże piaskowe pracuje.  Jednak, aby korzystać z jego zalet, trzeba pamiętać o kilku zasadach. Istnieje wiele szkół zakładania DSB. Część z nich mówi o zaletach różnorodności ziaren piasku czy o korzyściach płynących ze stosowania piasku aragonitowego. Rozwiązania te wiążą się z dodatkowymi utrudnieniami, dlatego poniższe rady opierają się o najprostszą i wcale nie mniej skuteczną metodę zakładania DSB, co nie znaczy, że tamte metody nie działają. Jeśli chcecie więcej informacji o bardziej złożonych systemach DSB poczytajcie sobie na przykład o złożu DyMiCo.

Powyższy klip ukazuje kilka ujęć życia pomiędzy ziarnami piasku w moim DSB. Powiększenie około 400x

Budując DSB pamiętajcie o poniższych radach.

– Do poprawnego założenia DSB musimy stosować najdrobniejszy w handlu suchy piasek (żywy się nie nadaje). Najlepszy będzie ten o granulacji 0,1-0,5mm, jednak ten do 1mm też będzie dobry. Tak drobna granulacja ziaren powoduje, że do DSB nie będą wnikać zbyt duże drobiny detrytusu. Niektóre publikacje preferują obłe ziarenka piasku, ja jednak wiele razy stosowałem piasek o nieregularnych ziarnach bez żadnych problemów.

– Do DSB nie nadaje się piasek aragonitowy, który rozpuszcza się w niskim pH. Ma to swoje zalety, jak na przykład buforowanie pH, ale długoterminowo redukuje objętość DSB. Zamiast tego stosuje się piasek kwarcowy, który się nie rozpuszcza w niskim pH panującym w DSB.

– Ze względu na to, ze w głębszych warstwach DSB kumulują się toksyczne substancje np. kwas siarkowodorowy, mocno namawiam do budowania złoża w osobnym zbiorniku, który w przypadku kłopotów, będzie można odłączyć od systemu. Jeśli nie mamy osobnego akwarium, jako pojemnik na DSB ostatecznie sprawdzi się kontener PCV, który ukryjemy pod akwarium. Uniemożliwi nam to, co prawda obserwowanie rozwoju życia w DSB, ale taki kontener jest przede wszystkim tani i łatwo podłączyć go śrubunkami do obiegu.

– Jeśli już mowa o obiegu, to należy pamiętać, żeby zbiornik DSB był zasilany z wody sprzed odpieniacza, natomiast powrót wody ze zbiornika DSB powinien trafiać do komory pompy obiegowej (koniecznie po odpieniaczu). Nie chcemy przecież, żeby odpieniacz wyczyścił nam wodę z substancji odżywczych.

Rurówki na DSB

Rysunek 4 – Widok dojrzałego DSB, którego dno gęsto zasiedliły kolonie rurówek (dzięki uprzejmości Grzegorza Dyzmy)

– Jak głębokie powinno być złoże DSB? Naukowcy zbadali, że procesy beztlenowe mogą zachodzić już na głębokości 3-4 cm. Wymaga to jednak najdrobniejszego piasku i wolnego przepływu wody ponad nim. Drobny piasek staje się barierą hamującą dyfuzję natlenionej wody w głąb DSB. W praktyce jednak przyjmuje się, żeby DSB miało, co najmniej 7-8 cm. Jeśli stosujemy piasek o ziarnach 0,5-1mm, powinniśmy zrobić złoże o głębokości co najmniej 10cm.

-Przy planowaniu DSB, upewnijcie się, żeby nad piaskiem było, co najmniej 15-20cm. Chodzi o to, żeby w wodzie znajdowała się odpowiednia ilość organiki do odżywiania DSB.

– Konieczne jest takie dopasowanie przepływu wody nad piaskiem, aby woda go nie wydmuchiwała. Zasilanie w wodę z akwarium powinno być maksymalne możliwe, przy nieruchomym piasku.  Jeśli jest tak, że nad DSB stosujemy pompy cyrkulacyjne, upewnijmy się, że są dobrze przymocowane na magnesach. Pompy na przyssawkach się nie nadają, bo wcześniej czy później odpadną, robiąc „burzę piaskową” w zbiorniku z DSB. Taka sytuacja jest skrajnie niebezpieczna, ponieważ do wody dostają się uwolnione substancje toksyczne z głębszych warstw DSB.

– W zbiorniku DSB możemy trzymać zwierzęta, które nie kopią zbyt głęboko. Nadają się do tego ślimaki z rodzaju Nassarius sp. czy Cerith sp. Pożądane są wszelkie wieloszczety i małe rozgwiazdy np. asteriny. Typowe rozgwiazdy piaskowe np. Echinarachnius parma kopia zbyt głęboko, więc do akwarium z DSB się nie nadają.  Z tych samych powodów w DSB nie należy trzymać ryb kopiących. Do nowo założonego DSB nie wkładamy żadnych zwierząt.

– Jeśli chodzi o glony, to DSB doskonale uzupełnia się z typowymi glonami, które trzymamy w refugium. Na złożu możemy trzymać niektóre gatunki z rodzaju Caulerpa sp. np. C. prolifera czy C. taxifolia. Ze względu na soją ekspansywność odradzam trzymanie C. racemosa. Jeśli na złożu rosną nam glony, które wkopują się w piasek za pomocą ryzoidów, musimy pamiętać o ostrożnym obchodzeniu się z nimi np. podczas docinania. Zbyt gwałtowne ruchy mogą nam wyrwać glon razem z sporą ilością piasku. Więcej o glonach będę pisał w kolejnej części artykułu.

– Oczywistym jest, że jeśli decydujemy się na glony w DSB to musimy je oświetlać. Jeśli nie trzymamy w DSB glonów, warto rozważyć dwie kwestie. Po pierwsze DSB musi posiadać najniższy element piramidy pokarmowej, jednokomórkowe glony. Dzięki temu zadbamy również o organizmy roślinożerne. Dlatego należy oświetlać DSB nawet wtedy, gdy nie łączymy go z refugium. Po drugie, zbiornik ze złożem piaskowym może (albo nawet powinien) mieć tak zwane strefy „cryptic zones”, czyli takie, do których nie dociera światło. Daje nam to możliwość rozwoju organizmów, które nie przepadają za światłem np. gąbek. Możemy to osiągnąć oświetlając tylko część dna DSB lub zacieniając je częściowo na przykład kawałkiem skały.

pęcherzyki gazu w DSB

Rysunek 5 – formujące się pęcherzyki azotu pod powierzchnią DSB świadczą o dynamicznej denitryfikacji

– Jeśli już mowa o skale w DSB, to nie powinno być jej tam zbyt dużo. Wynika to z tego, że część organizmów będzie preferowała bardziej „twarde” podłoże. Drugi powód to taki, że DSB pracuje powierzchnią, dlatego nie chcemy jej zbytnio przykrywać.

– DSB trzeba dokarmiać. W dużej części zrobi to woda przepływająca nad złożem, ale dla dojrzałego DSB będzie to niewystarczające. Dlatego do zbiornika z DSB trzeba regularnie podawać pokarm. Co podawać? W zasadzie wszystko, co uważamy za pokarm w akwarystyce morskiej, ponieważ każdy typ odżywki, znajdzie w DSB swojego amatora. Podawajmy więc regularnie fitoplankton, mrożonki, jaja krabów i ryb, suszony zooplankton, a nawet większe kawałki np. pokrojoną na drobno krewetkę koktajlową czy kawałek surowej ryby. Należy też pamiętać, żeby nie przekarmiać młodego DSB. Nowo założone złoże może być dokarmiane np. fitoplanktonem, a później pokarmami w proszku. Gdy w zbiorniku z DSB pojawią się ślimaki wszystkożerne czy wieloszczety, możemy podawać większe kawałki pokarmu np. mrożonego kryla, czy krewetki.

– Raz zrobionego DSB nie powinno się uzupełniać dodatkowo piaskiem. Jeśli jednak już mamy taką konieczność, nie można dosypywać zbyt dużo piasku na raz, aby nie zasypać i udusić organizmów mieszkających na powierzchni złoża. Z tego samego powodu nie powinno się stosować do zakładania DSB żywego piasku.

– Piasek po kupieniu, może wymagać przepłukania wodą, w celu usunięcia pyłu kwarcowego i innych drobnych zanieczyszczeń. Najlepiej byłoby to zrobić w wodzie RODi, albo przynajmniej samą wodą RO, jednak na takie płukanie zejdzie sporo wody. Jeśli widzimy, że piasek mocno pyli, to można początkowo przepłukać go kilka razy w kranówce (czasami nawet i kilkanaście razy), a dopiero na koniec dobrze przemyć wodą z filtra.

– Po uruchomieniu DSB na suchy (i martwym) piasku zacznie się walka o dominacje różnych organizmów. Dlatego należy spodziewać się, że piasek szybko zostanie zdominowany przez okrzemki cyjanobakterie i dino. Jest to normalna sytuacja, ponieważ nowy teren zajmują w pierwszej kolejności organizmy najbardziej ekspansywne. Dopiero na później, dzięki miedzy innymi namnażaniu mikroskopijnych organizmów zwierzęcych nastąpi recesja glonów i cyjano. W tym momencie należy zacząć delikatne dokarmianie DSB według tego, co pisałem powyżej.

Podsumowanie

Dobrze prowadzone DSB ma niesamowite zalety. Nie dość, że ma dużą moc oczyszczania akwarium, to jeszcze jest źródłem doskonałego pokarmu dla korali. DSB nie wymaga tyle zachodu, co zbiornik wystawowy. Jednak złoża nie można zaniedbać np. przez zagłodzenie. Żeby nie stracić jego właściwości należy je regularnie karmić. Ja robię to codziennie, dolewając fitoplanktonu i dorzucając mrożonki. Poza tym, pozwalam rozwijać się DSB w sposób naturalny. Jak już nic nie widzę w środku, to czyszczę frontową szybę, a poza tym nie ingeruję w „ewolucje” złoża. Dla akwarium, korzyści z posiadania zdrowego DSB są na tyle duże, że warto rozważyć jego założenie w każdej sytuacji. Według mnie nawet małe złoże jest lepsze niż jego brak.

Na koniec przedstawiamy kolejną wersję kalkulatora akwarystycznego rozbudowanego o moduł obliczania ilości piasku do DSB

Download

 

 

Ewentualne pytania i komentarze prosimy zostawiać poniżej

 

O Autorze Wszystkie posty

Bartek Stańczyk

Bartek Stańczyk

Jestem pasjonatem mórz i oceanów już od czasów dzieciństwa, a edukacja w dziedzinie biologii morskiej pozwoliła mi na bardziej naukowe spojrzenie na typowe akwarium morskie.

KomentarzeSkomentuj

  • Jeżeli DSB będzie “dokładane” do dojrzałego akwarium czy akwarium będzie przechodziło na nowo dojrzewanie ?

    • Bardzo mało prawdopodobne. Dojrzewanie pojawia się zwykle przy zaburzonym stosunku popytu do podaży nutrientów. Jeśli nowe DSB zakładane jest tak jak pisałem wyżej, to początkowo jest w zasadzie sterylne i nie wprowadza, dodatkowej organiki. Jeśli akwarium bez DSB było dojrzałe i “czyste” to dodanie DSB nic nie zmieni.

  • Od jakiegoś czasu stosuję vsv, a 10 dni temu zasypałem dsb. Jak się ma dozowanie vsv do czasu kiedy dsb już w pełni zaskoczy. Robić testy i ograniczać vsv, ale nie wyeliminować całkowicie?

    • Nie zmieniaj nic w dawkowaniu VSV. Istniejacy zbiornik musi dac sobie rade sam na warunkach ktore mial przed dolaczeniem DSB. Mozesz natomiast dodac wiecej bakterii.

  • Witam. Pytanko. Czy dawanie warstwy gruboziarnistej na spodzie dsb pozniej stredniej do najdrobniejszej prowadzi do tego ze w dolnej warstwie beztlenowej mamy wiecej “miejsca” (w wyniku scisliwosci gazu) na gazy powstałe w wyniku przemiany beztlenowej czyli siarkowodor itd?

    Pytanko 2. Co się dzieje z siarkowodorem i innymi gazami (niebezpiecznymi) powstalymi w warstwie beztlenowej po jakimś czasie “magazynowania” ich w tej najgłębszej warstwie dsb, czy one sa jakoś systematycznie uwalniane ku górze bez żadnego ryzyka czy może nastąpi jakieś bum w pewnym momencie i wszystko do wody nam trafi?

    • Nie widze sensu takiego rozwiazania z dwoch wzgledow. Po pierwsze z czasem i tak przestrzenie sie wypelnia, a po drugie H2S nie powstaje w formie gazowej tylko natychmiast rozpuszcza sie w wodzie tworzac kwas siarkowodorowy, który pod wplywem tenu może być utleniony do siarczanów czy tiosiarczanów.

  • Ad 1 wiec w jakim celu ludzie robia te warstwy różnej granulacji w dsb?
    Ad 2 czyli mam rozumieć że dsb jest bezpieczne tak długo jak nikt nie zruszy warstwy piasku i zostawi ja w spokoju, i takie akwarium z dsb może pracować latami?

    • Nie twierdzę, że DSB z różną gradacją piasku nie spełni swojej roli. Tak jak pisałem w artykule, są różne szkoły prowadzenia DSB. Sposób, który ja stosuje i opisałem działa w wielu akwariach i po prostu nie widzę realnych korzyści z dawania grubszego piasku na dno złoża. Ta niby zwiększona przestrzeń na dnie oznacza mniejszą powierzchnię substratu dla bakterii beztlenowych i fakultatywnych, większych organizmów tam nie ma, bo zwyczajnie w głębokich warstwach DSB brakuje tlenu.
      DSB sie starzeje i jego wydajność z wiekiem spada. Jednak o ile nie nastąpi jakaś katastrofa skutkująca na przykład uduszeniem czy zatruciem DSB to prawdopodobnie szybciej zresetujesz akwarium niż DSB.

  • Bartku co myślisz o użyciu piasku plażowego znad Bałtyku? Mieszkam blisko a piasek jest bardzo drobny i myślę że granulacja byłaby ok.
    Pozdrawiam

    • Nigdy się nad tym nie zastanawiałem, ale raczej bym odradzał… Wydaje mi sie, że granulacja może być ok, ale piasek plażowy chyba zawiera sporo organiki oraz resztki muszelek. Lepiej chyba kupić czysty, prosto z młyna…

  • Przyznam że muszę to przemyśleć ponieważ mam go od 2 miesięcy w małej kostce 25 l i jestem pozytywnie zaskoczony. Piasek jest bardzo drobny i ani jednej muszli nie widziałem, dojrzewanie przebiegło tradycyjnie – plagi się pojawiły i odeszły.
    Jeszcze jedno pytanie: jak długo może dojrzewać DSB?
    Pozdrawiam.

  • Bartek, a jak juz kupilem 26 kg aragonitu? Zostawił byś i dosypywal po troche kwarcowego? Czy nie ma to sensu?
    Drugie pytanie to odplyw. Jak najlepiej to zrobic ? Zrobilem otwor pod srubunek 32mm do akwarium 60l i spywa to do sumpa, ale jak dam duzy przeplyw to poziom rosnie i maleje. Serdecznie pozdrawiam Bartosz Zarebski

    • Stosowanie piasku aragonitowego moze miec zastosowanie zwlaszcza dzieki jego zdolnosci buforowych, jednak wprowadza to pewne komplikacje do sameg DSB. Poczytaj o systemach DyMiCo. Tematem powyzszego artykulu bylo najprostsze DSB dlatego nie poruszalem innych mozliwosci.

  • Świetny tekst i z niecierpliwością czekam na dalsze artykuły odnośnie filtracji biologicznej.

    Odnośnie DSB chciałem zapytać o wymianę piasku.. Czy faktycznie jest konieczna po 2 latach? Jeśli tak, to z czego dokładnie to wynika i czy nie jest to zbyt dużym zagrożeniem dla równowagi zbiornika?

    • Z czasem DSB traci swoja wydajność. Przestrzenie między ziarnami piasku zapychają się, co utrudnia dyfuzję. W przypadku piasku aragonitowego dzieje się tak dużo szybciej niż w przypadku piasku kwarcowego. Czas najlepszej wydajności DSB zależy w dużym stopniu od obciążenia. Moje obecne DSB ma już prawie 3 lata i prawdopodobnie pociągnie drugie tyle.

      • Jeśli tak się sprawa przedstawia, to po czym rozpoznać “zużycie” DSB? Po wzroście NO3 i PO4?? W jaki sposób w takim razie bezpiecznie wymienić DSB? Proszę o odpowiedź, ponieważ bardzo mnie ciekawi ten rodzaj filtracji, jednak czuję spory dyskomfort na myśl o tak dużej ingerencji w stabilny system…

        • Jednym z głównych sygnałów “starego” DSB jest brak życia. Zarówno na powierzchni, jak i głębiej, wzdłuż frontowej szyby. Druga sprawa, to jakość piasku przy frontowej szybie. Jeśli pojawiają się żółte plamy, może to świadczyć o wydzielaniu się siarki atomowej lub siarczków np żelaza.

  • Na forum nano reef wyczytałem że odpieniacz trzeba dac na spywie przed DSB ,teraz już nie wiem czy odpieniacz za czy przed dsb. pozdrawiam.

  • I jeszce jedno pytanie, plenum zakładać? do czego służy czy tylko do pomiarów czy np do spuszczania starej wody z DSB.

  • Idealna sytuacja jest wtedy, gdy DSB jest równoległe do odpieniacza, to znaczy jest zasilane wodą sprzed odpieniacza, a spływ ma za odpieniaczem. Jeśli jednak nie ma takiej możliwości to lepiej będzie, żeby DSB było całkowicie za odpieniaczem, po to aby zooplankton produkowany przez DSB nie trafiał do odpieniacza, ale do akwarium.
    Plenum pod DSB ma pełnić funkcje dodatkowego zabezpieczenia. Jednak korzystanie z plenum wymaga pewniej znajomości procesów chemicznych redox zachodzących w DSB. Zbyt częste i obfite spuszczenie wody z plenum może zaszkodzić złożu piaskowemu. Jeśli DSB jest w osobnym zbiorniku, uważam ze plenum jest po prostu zbędne.

  • Dziękuję za odpowiedż ale nie bardzo rozumiem jak ma być w tej idealnej sutuacji jak pan opisuje. Tzn mamy sump np,3komory pierwsza spływ druga dsb i odpieniacz przedzielone na pół i 3 komora pompa? . woda z 1 komory przelewa sie do 2 troche do odpieniacza i troche do dsb i z obu przepływa do 3 komory z pompą ? tak to mam rozumiec? sory ale to poczatek z woda morską i po prostu trzeba mi to łopatologicznie wytłumaczyc . Druga opcja jest łatwiejsza spływ ,odpieniacz, dsb i wypływ tu wiem o co chodzi.Jeszcze raz dziękuje za odp

  • Nie znam układu Twojego sumpa, ale może dałoby się przestawić odpieniacz do pierwszej komory? Wtedy cały problem się rozwiązuje sam. Jeśli nie ma takiej możliwości to rozważałbym postawienie DSB jako osobny zbiornik (jeśli jest miejsce). To mógłby być nawet niewielki kontener PCV kupiony w sklepie z artykułami gospodarstwa domowego. W 2/3 wysokości należałoby wkręcić śrubunek powrotu. Wtedy taki kontenerek stawia się powyżej poziomu lustra wody w sumpie. Mała pompa z pierwszej komory sumpa podaje wodę do DSB normalnie przez krawędź z jednej strony kontenera, po czym wraca przez śrubunek wężem do trzeciej komory sumpa.

  • Witam
    Planuje zbiornik 400l. Sam samp będzie w piwnicy. Nie mam ograniczeń co do wielkości refugium. Filtracje chciałbym zbudować w wiekszosci o siły natury. Pytanie jakie największe refugium będzie miało sens i jaki odpieniacz zastosować. Założenie jest nie przerybienie zbiornika głównego.
    Czy spotkał się pan z wcześniejszym odpaleniem refugium i podłączeniem go do obiegu dopiero po etapie dojrzewania?

    Dziękuje i pozdrawiam

    • Witam,
      Przepraszam za późny odzew, ale byłem na urlopie i miałem utrudniony dostęp do internetu.
      Co do wielkości refugium to też nie należy przesadzać ponieważ zbyt duża ilość glonów będzie wyciągała nam dużo mikroelementów i produkowała sporo substancji organicznej.
      Myślę, że układ 1:1 to maks.
      Co do drugiej części pytania, to nie widzę sensu w takim rozwiązaniu, choć technicznie nie ma z tym problemu. Po prostu refugium bardzo przyda się właśnie podczas dojrzewania akwarium, więc szkoda by było przechodzić dojrzewanie bez refugium.

      • Bardzo dziękuje za odpowiedz. Co do drugiego pytania to chodzi mi o sytuacje odwrotna. Wpierw chce przygotować sumpa i puścić go bez akwa a po kilku miesiącach dołączyć akwarium. Wynika to z tego, że chce na nim nabrać pewnosci, łatwiej wystartować z akwarium oraz rozłożyć koszty w czasie

        • W takim wypadku nie widzę problemów. Silne refugium bardzo usprawni proces dojrzewania akwarium. Można nawet do takiego refugium włożyć skałę, którą później wykorzysta się w akwarium. Ważne tylko, aby skala nie porosła glonami z refugium.
          Ważne jest jednak aby refugium traktować jak akwarium – dać mu cyrkulacje, odpowiednią temperaturę i oświetlenie.

  • Witam
    Umknęło pytanie o dobór DSB do litrażu.
    Jestem zwolennikiem naturalnych metod dlatego spodobało mi się takie podejście. Dopiero zaczynam swoją przygodę z akwarium morskim akwarium razem z panelem ma 120l. W samym panelu będzie za mało miejsca więc muszę coś kombinować na zewnątrz. Planuje też w uzupełnieniu jakiś niewielki odpieniacz np Hydor slim.
    Jak dobrze dobrać wielkość DSB i ilość piasku?
    Tak bez czytanie Pańskich artykułów to czysta przyjemność.

    • Dziekuje za mile slowa. Co do wielkosci DSB to ogolnie im wieksze tym lepsze oczywiscie w ramach rozsadku. Pamietaj ze dsb pracuje powierzchnia czyli lepsze jest plytsze a szersze i dluzsze niz glebokie, ale o malej powierzchni. Im drobniejszy piasek tym latwiej jest uzyskac strefy beztlenowe przy plytszym zlozu. Mysle ze stosujac najdrobniejszy piasek dostepny na rynku o ziarnach srednicy okolo 0.1mm mozemy uzyskac dzialajace DSB juz przy 5 cm wysokosci zloza.

  • Zakładam zbiornik 80l+ sump chce stworzyć dsb ale pomimo tego że wykorzystałem całe możliwe miejsce na dsb zostaje 10cm szerokości i 35cm długości…jest opcja na to żeby robić ten dsb? czy może jednak użyć siporax u?

    • W takiej sytuacji chyba bym sugerował Siporax o ile będzie przepływ przez złoże a nie ponad złożem. Siporax wtedy stanie się magazynem detrytusu, a przecież nie o to chodzi.

  • Witam.
    Dziękuję za bardzo wartościowy artykuł (nie tylko ten:-))
    Chcę oprzeć swoją filtracje o dsb i refugium.
    Planuję obsadę korali miękkich i lps.Wyczytalem,że przy tych koralowcach warto mieć węgiel aktywny w obiegu,by usuwać związki chemiczne produkowane przez te zwierzęta przy ich “wojnach chemicznych”.
    Nasuwa się pytanie jak dsb i węgiel będą na siebie oddziaływać?
    Boję się,czy węgiel nie wyjałowi wody z substancji odżywczych?
    Pozdrawiam.

  • Witam Serdecznie,
    Jakiej wielkości (minimum) powinno być dsb w zbiorniku 800L brutto?
    Mój sump ma 120cm szerokości ale niestety przy jego zakładaniu nie najlepiej to rozplanowałem i teraz mocno kombinuję.. Głębokość sumpa to 50cm, czy 10cm wystarczy? Może 15cm?

    • Każde DSB wykonane prawidłowo będzie działać, więc nie ma czegoś takiego jak minimalna wielkość. Im będzie większy tym lepiej. Co do warstwy piasku to 10 cm spokojnie wystarczy. Wszystko jest opisane w tekście.

  • Panie Bartku, zakładam nowe DSB + refugium w osobnym zbiorniku obok głównego akwaria. Czy mogę dać w celu zaszczepienia złoża, piasek ze starego dsb ? Rozumiem że nie daje się wtedy całego starego piasku. Myślę zebrać ok 2cm i przerzucić do nowego.

    • Witam, możesz posypać starym piaskiem nowy – wystarczy warstwa okolo 1cm. Jednak upewnij się ze stary piasek nie będzie zasypany nowym.

  • Witam,
    Czy stosując dsb+makroglony oraz stosując ballinga można zrezygnować z podmian wody lub je ograniczyć?

    • Ogólnie jestem przeciwnikiem nie robienia podmianek w ogóle. A co do ograniczania to tak jak juz wiele razy pisałem, wszystko zależy od Twoich oczekiwań względem obsady. Jeśli trzymasz same miekkie korale to pewnie jak zrobisz 10% podmiany na miesiąc, to świat się nie zawali. Ale rzadkie podmiany mogą stresować korale ze względu na skoki parametrów. Jeśli trzymasz SPSy – to znów zależy od aspiracji. Jeśli chcesz po prostu mieć korale i nie zależy Ci na ich kolorach oraz przyrostach to możesz ograniczyć podmiany. Wiem, że istnieją metody prowadzenia zbiornika np Triton, które wykluczają podmiany całkowicie i niektórzy osiągają całkiem niezłe efekty. Ale to według mnie jest wyższa szkoła jazdy i wymaga doskonałej znajomości swojego akwarium. Zdecydownanie odradzam dla początkujących

  • Mam jeszcze jedno pytanie. Czy można zasypac wewnętrzny komin? Czy będziesz miało to sens? Rurki od spływu mam sporo wyżej i nawet przy podmianie nie powinienem wzruszać piasku.

    • Nie rozumiem. Jak to zasypać komin? Znaczy piasku nasypać? Nie wiem czy to ma sens bo DSB dziala z powierzchni a nie z głębokości a komin ma raczej małą powierzchnie.

  • Witam serdecznie a ja mam kolejne pytanie ,czy stosować jakieś gąbki/ watę filtracyjną przed /za DSB czy jest to zbędne ,jaki w przybliżeniu powinien być przepływ wody przez dsb i czy 10cm piasku i 12czwody nad piaskiem będzie dobry czy za mało , akwarium mam 390l w sumpie wykombinowałem miejsca 35x35cm poziom wody w tej komorze właśnie jest 22cm piasek kupiłem 0,1do 0,3 mm pompę w obiegu mam jebao 8000 ustawioną na 90% spust/rewizja i powrót 32mm jak to sklecić aby działało jak najwydajniej ??? pozdrawiam wszystkich czytelników i dziękuję że jest ktoś taki jak Bartek że chce się podzielić swoją wiedzą, wdzięczności za to brak.!!!!!!!

    • Ani przed, ani po DSB nie stosujemy żadnej waty filtracyjnej bo to właśnie DSB jest filtrem. Jest to żywy filtr, więc musi być odżywiany pozostałościami z akwarium. Dlatego nie powinniśmy filtrować wody mechanicznie. 10cm piasku to max. Poza tym wszystko z opisu wygląda ok. Co do przepływu to są dwie szkoły. Pierwsza mówi o tym, żeby przepływ wody był wolny, bo wtedy detrytus z obiegu zostaje w DSB. Druga szkoła mówi o szybkim przepływie, co wzmaga transport pionowy wody przez złoże. Obie wersje mają swoje zalety i wady. Cokolwiek jednak wybierzesz to pamiętaj, żeby przepływ nie wzruszał ziaren piasku

  • Dzięki za szybką odpowiedz to w takim razie kolejne pytanie które nie do końca wiem ,oświetlenie 16/8h ale przy takim jak opisałem ile tego światła bym potrzebował i jakiej barwy chciał bym zastosować ledy ,i jakie najlepiej glony do takiego jak moje ,

  • Witam zamierzam założyć pierwsze morskie akwarium ale na filtracji Tak jak tu jest opisane. akwarium 120x60x50 jak sump ? 110x50x40 ?

    • W sumie nie ma to aż takiego znaczenia. Zrób sump najwięszy jaki możesz z wygodnym dostępem (czyli nie za wysoki) i z miejscem na ewentualne dodatki jak zbiornik na dolewkę czy butelki z plynami do Ballinga etc

Zostaw komentarz...

Twój email nie będzie widoczny dla innych. Pola oznaczone gwiazdką są wymagane.